یەکێتی شەهیدی بێ تاوان سوارە سیوەیلی شەهید کرد ، یا تیرۆر ؟

( کارزان کۆیی )
بەرێوەبەری نوسین گۆڤاری ڕێچکە

من خۆم بەئازاد دەزانم وە بێ باکم وەک ڕۆژنامە نوسێ لەوەی دەی نوسم و نوسیویشمە . بەس با هەموان بزانن من بە عارەقی ناوچەوانی خۆم دەژیم منەتم لەکەس نیە و بەنانی هیچ لایەن و حیزبێک ناژیم .وە نەژیاوم وە تەحەدای هەمو لیست و قەوارەسیاسیەکان دەکەم بەدەسەڵاتیشەوە لەدوای ساڵی 1976 وە کەبومە کەسێکی کارا خۆم ناسیوە تا ئمڕۆ دینارێکم وەک موچە یا هاوکاری یا دیاری وەرگرتبێ لەهیچ لایەنێک . لەبەر ئەوەبێ دەنگ نابم و چۆک دانایەم لەم تاوانە .بەڕێزان .

پێشمەرگە شەرەفە ، واتەو ڕەوشتە ، گیانە و فەلسەفەو کەرامەتە ، سەربەرزی و سەروەریە .کەکەسێ دەبێتە پێشمەرگە پیاوەتی و مەردایەتی و ئازادی و قودسیەتی تیا بەرجەستە دەبێ . ئەی تاوان نیە ؟ ئەم هەمو خەسڵتە بەهەڵە تیرۆر بکرێ و پێی بوترێ پیاوی ڕژێم یا خۆفرۆش . ئەوەی من مەبەستمە ئاماژەی پێ بدەم. تیرۆر کردنی قودسیەتی ناوی پێشمەرگەو پێشمەرگەیەکی قارەمانە کە پێش 33 ساڵ لەمەوبەر لەیادی ڕۆژی شەهیدێکی نەمردا . پێشمەرگەی قارمان شەهیدی بێ تاوان سوارە سیوەیلی درایە بەر ڕێژنەی گولەو بەهەڵە خوێن و گیانی پاکیان کردە قوربانی ئەو ڕۆژە گوایە شەهید سەر بە ڕژێم بوە . من وێرای ڕەت کردنەوەی سەرتاپای ئەو بوختانە . دەڵێم شەهیدی بێ تاوان سوارە سیوەیلی تاسەر ئێسقان هاوڕێ وهاوخەبات و هاو سەنگەرم بوە .چەندەها کارو چالاکیمان لەسەروی ناوەڕاستی حەفتاکاندا ئەنجام داوە . بێ گومان بن لەوەی ئەگەر ئەو دەمە شەهید سەر بە ڕژێم بوبێ منیش بێ بەری نیم لەو تاوانە. من نامەوێ باس لەکارو چالاکی و ئیختیالاتی ناوبراو بکەم . لەبری هاوکاری و قەرەبوی مادی و مەعنەوی خانوادەکەیان پاش 33 ساڵ کێشەیان بۆ دروست بکەم . وەلێ لای کەس شاراوە نیە ئەو دەمە لەملازم محسینەوە تا خۆفرۆشەکانی بەر سینەما رەشیدو سیروان سڵیان لەچالاکیە بوێرەکانی شەهیدی بێ تاوان دەکردەوە . شەهیدی قارەمان زۆربەی کارەکانی سەربەخۆ دەکردو مجازەفەی بەژیانی خۆیەوە دەکرد بۆ هاوکاری شۆرش و سەرکەوتنی شۆڕشی نوێ . شەهید غەریبە رەش یەکێک بو لەوقارەمانە ناو ون بوانەی کە لە تەنزیما لەگەڵ شەهید سوارەسیوەیلی بو ئەو دەمە شەهید غەریب لە قەلادزێ پۆلیس بو پێش ئەوەی ببێتە پێشمەرگە شەهید سوارە دەی زانی من خزمم هەیە لە قەلادزێ داوای لێ کردم بچمە قەڵادزێ وە پەیوەندی بکەم بەشەهید غەریبەوە تا خۆی دێتە لام . پاش چەند رۆژێ شەهید سوارە هاتە قەلادزێ لەوێ یەکتریمان بینی و چاومان بە شەهید غەریب کەوت شەهید غەریب بەڵێنی ئەوەی دابو کەکڵاشنکۆفێک نیوە شەو لەمەرکەزەکەوە فرێ بداتە خوارەوە لەو شوێنەی کە خۆی دەست نیشانی کردبو . ئێمەش هەڵی بگرینەوەو لە سلێمانی شەهید کاری ئغتیالاتی پێ بکا. چونکە ئەو دەمە کلاشینکۆف زۆر کەم بو . ئەوە بو ئەو شەوە من لەماڵی کەسایەتی ناسراو لە قەڵادزێ ملاخدر نجم الدین مامەوە شەهید سوارە سیوەیلی لە ئوتێل هەندرێن مایەوە لەقەلادزێ کە ئوتێلی هەمان کەسایەتی بو کەمن لەماڵیان بوم بەیانیەکەی دەبوایە لەگەڵ بانگی بەیانی بڕۆیشتمایە بۆ ئوتێلەکەو بەیەکەوە ئەو کارەمان ئەنجام بدایە . بەڵام من زۆر درەنگ خەبەرم بوەوە کەچوم بۆ ئوتێلەکە شەهید سوارە نامەیەکی بۆ بەجێ هێشتبوم نوسیبوی نانی بەیانیم بێ تۆ خوارد خەو خۆش بەورگی پڕەوە بەرەو سلێمانی ڕۆیشتمەوە . تۆش وەرەوە و نان لەگەڵ خەڵکی غەریبدا مەخۆ . زانیم مەبەستی شەهید غەریبە رەشە بۆ ئەوەی ئاشکرا نەبێت لای دەسەڵات . بەڵام زۆر بەداخەوە شەهید غەریبیش پاش ماوەیەکی کورت لەدوای ئەنجام دانی ئەو کارە بوێرە . بوە پێشمەرگەو شەهید بو هەزار سڵاو لەگیانی پاکی ئەو قارەمانە ناو ونبوە . شەهید سوارە لەدوای ئەنجام دانی چەندەها چالاکی بوێرانە و لەدوای ئاشکرا بونی لە ساڵی 1976 بو بە پێشمەرگە لای شەهیدی سەرکردە ئەنوەری مجید سڵطان . کە پێشترئێمە پەیوەندی ڕاستەوخۆمان بەناوبراوە هەبو. وەزۆر جاریش لەڕێگای کاک سیروانی برای شەهید ئەنوەرەوە . بەڕێزان وێڕای فشارێکی زۆرلەلایەن دەسەڵاتەوە لەسەر خانوادەی شەهید . بەڵام شەهیدی بێ تاوان لەشاخ پێشمەرگەیەکی خۆنەویست و قارەمان بوە بە شاهێدی پێشمەرگە دێرینەکانی ئەودەمە . ئاخر بۆ دەبێ شەهیدی بێ تاوان سوارە سیوەیلی سەر بەرژێم بوبێ . شەوی جەژنی ساڵی 1978 ملازم محسن زانیاری وەر گرتبو گوایە بەبۆنەی جەژنەوە شەهیدی بێ تاوان سەردانی ماڵەوە دەکات . بۆیە ئەو شەوە تا بەرە بەیان ملازم محسن لە کەمیندا دەبێت بۆی لەناو حەوشەی ماڵی باوکی . دوای ئەوەی شەهید نایەتەوە بەیانیەکەی ملازم محسن هەرچی خواردنی جەژن بو کردی بەسەر یەکا . پاش چەند رۆژێک ملازم محسن بەبەر چاوی خەڵک و دوکاندارانی گەرەکی داڕۆغا دڕندانە هەڵدەکوتێتە سەر محمدی برای شەهید و سوکایەتی پێ دەکات و قۆڵی دەشکێنێ . محمدیش لەگەڵ هاوڕێیەکی خۆیدا ڕو دەکاتە شاخ بۆ ئەوەی ببێتە پێشمەرگە بەڵام بەداخەوە ناگاتە لای برا خێر نەدیوەکەی لەنزیک شارۆچکەی پێنجوین دەکەونە کەمینی پیاوانی ڕژێم و بەقەمە هەردوکیان شەهید دەکەن . شەهیدی بێ تاوان ئەو دەمەی پێشمەرگە بو . دایک و باوکی لەسجنا بون . فاروقی برای لەسجنا لەدایک بو . بەشانازیەوە دەیڵێم خانوادەیەکی کەم دەرامەت بون باوکی شەهید سوارە سیوەیلی حەماڵ بوو نۆ سەر خێزان بون هەر هەمویان بەیەکەوە لەژورێکی بەکرێدا لەناو ماڵاندا دەژیان . ئالەو دەمەدا کە محمەدی برای شەهید بوبو دایک و باوکی هەر لەزینداندا بون دێهاتەکان دادەگیران و قەرەبو دەکرانەوە . لەلایەن خزمانی شەهیدی بێ تاوان فشارێکی زۆر خرایە سەر شەهید بۆ ئەوەی تەسلیم بێتەوەو خانوادەکەی ئازاد بکرێن و قەرەبوی دێکەیان وەر بگرن لەگوندی (بێورێ). ئەوەبو شەهید مۆڵەت وەر دەگرێ و بە ئاگاداری شۆرش دێتەوە شار بەبێ چەک . بەڵام هەمو مامەکانی شەهیدی بێ تاوان کەئێستا لەژیاندا ماون قەرەبوی موڵکەکانیان وەر دەگرن کە ئەو دەمە پێیان دەوت تعویز . تەنها باوکی شەهیدی بێ تاوان نەبێت . لەبەر ئەوەی شەهید نابێتە پیاوی ڕژێم . بەڵام سەد مەخابن لەبەرواری 23/1/1981 لە کارێزی وەستا شەریف لەلایەن شۆرشەوە دەست گیر دەکرێ . وەپێم باشە ئاماژە بەوەش بدەم بەشاهێدی ئەوانەی ئەو دەقەیە لەگەڵ شەهیدا بوبون جوابیان بۆ شەهید هێنابو وتبویان ئەوا فڵان کەس بەڕیوەیە ڕەنگە بۆ گرتنی تۆ هاتبێت بڕۆ . بەڵام شەهید وتبوی من هیچ لەخۆمدا شک نابەم تا بڕۆم . ئەوەبو برایە دەرەوەو لەلایەن شۆرشەوە بەهەڵە پاش ماوەیەک شەهید کرا . پێش چەند ڕۆژێک لەمەو بەر باوکی شەهید بەو داخەوە کۆچی دوایی کرد . وە ئەوەی جێی سەرنج و تێڕوانینە مەکتەبی یاریدەدەرانی سکرتێری گشتی بەواژۆی بەڕیز حەمەی فەرەج بروسکەیەکی سەرەخۆشیان ئاڕاستەی ئەو خانوادەیە کردوە بەناوی باوکی هەردو شەهید سوارە سیوەیلی و محەمەد . ئالێرەدا ئەم پەندە عەرەبیەم دێتەوە یاد ( یقتل القتیل و یمشی فی جنازتە ). وە لێرەوە زۆر سوپاسی هاوسەنگەرانی شەهیدی بێتاوان دەکەم کەهەمویان هاتونەتە سەر خەت پشتیوانی ئەم پێشنیارەم دەکەن وە شاهێدی ئەم ڕاستیەن . وە خانوادەو کەسو کاری شەهیدی بێ تاوانیش هەڵدەسن بەچاپ کردنی نامیلکەیەک لەسەر ژیانی پڕاو پڕ لەخەباتی و بڵاو کردنەوەی ئەو دەیان نامەو بۆچونانەو گرتە ڤیدویانەی لەلایەن هاوسەنگەرانیەوە بەدەستی من و خانوادەکەی گەیشتوە . ئەمە جگەلەوەی بۆ یەکەم جار ساڵیادێکی تایبەتی پڕ لەهەنسکی بۆ دەکرێ لە مانگی دوی ساڵی تازەدا . پیرۆزت بێت ئەم یادە هاوڕێ خۆشەویستەکەم شەهیدی ون بو سوارە گیان .وەلێ دەبێ هەمو ئەوە بزانن کە شەهیدی بێ تاوان سوارە سیوەیلی شەهیدی خاک و نیشتیمان بو غەدرێکی گەورەیان لێ کرد . وە دەبێ سەرکردایەتی پۆزش بێنێتەوە بۆ بنەماڵەی ناوبراولە شەهید کردنی ئەو جوامێرەی خۆیدا. ئمڕۆ بێت یا سبەی چونکە نابێت و نەبوە سەرکردایەتی حیزبێک باجی هەڵەی تاکێک بدات جا هیوا دارم یەکێتی نیشتیمانی کوردوستانیش هەڵوێستێکی جدی وەر بگرێ وگەر هەر نەبێ قەرەبوی مەعنەوی خانوادەیان باتەوە . وەئێمەی هاوڕێیانی شەهیدی بێ تاوان و خانوادەکەی بێ گومانین یەکێتی بێ دەنگی و بێ هەڵوێستی هەڵنابژێرێت لەم ڕوداوەو ئەمەش ئەرکەو لەئەستۆی ئەنجومەنی ناوەندایە .