تەقینەوە تیرۆرییەکەی بەریتانیا و کورتە رامانەک

دارا خونچە : زۆر وەداخەوە، دوونێ شەو تەقینەوەیەک لە ئاهەنگەک لە شاری مانچستێر لە بەریتانیا روویدا کە وە پێی راگەیاندنی دەزگەی پۆلیسی شارەکە ٢٢ کەس گیانیان لەدەست دایە و ٦٩ کەسیش بریندار بوونە. وە پێی راگەیاندنی دەزگەکانی ئاسایش تەقینەوەکە کارەکی تیرۆریی بووە. خەلافەتی ئیسلامیی (داعش) وەک پیشەی ئاسایی خۆی تا نیشانی بدا کە وەهێزە و لە هەر جێیەک توانای توانای ئەنجامدانی کاری توندوتیژیی و تیرۆریی هەیە ئەنجامدانی تەقینەوەکەی خستە ئەستۆ خۆی.

ئەو تەقینەوەیە داعش ئەنجامی دابی یان نا.. کاری لەو جۆرە و بێزەوەرتریشیان لێدەوەشێتەوە، چون ئەوان لە پێناو ئەوە دروست کرانە کە هەرچی دەسکەوتی مرۆڤایەتی هەیە لە ئازادییەکان و خۆشگوزەرانیی و ئاسایش و ژیانی ئارامی مرۆڤەکان لەنێوببەن، ئەوەش لە کن کەس شاراوە نییە کە داعش و هەرچی دەستە و رێکخراوی تیرۆریی ئیسلامیی و نائیسلامیی هەیە لە جیهان لە لایەن فەرهەنگی رەگەزپەرستیی و کەڵەگایی وڵاتە زلهێزەکان وە تایبەتییش دەسەڵاتدارنی ئەمریکا دروست کرانە.. هەر خۆشیان کە پێویستیان پێیان نامینێ لەنێویان دەبەن و دەستە و رێکخراوی تیرۆری تازە دروست دەکەن!

هەڵبەتە تا ئەو سیستەمە لیبرالییە نوێیەی خاوەن کۆمپانیایە گەورەکان و دەزگە سیخورییە گەورەکانی جیهان دەسەڵاتی جیهانی وەدەستەوە بی ئەو دەستە و رێکخراوە تیرۆرییانە هەر دروست دەکرێن و ئەو تەقینەوانە و ئی خراپتریش هەر روودەدەن، چون دەسەڵات و (دەوڵەتی تیرۆر) کە لە سەرەوەی هەمووان دەسەڵاتدارنی ئەمەریکا بەڕێوەی دەبەن پێویستی وە دروستکردنی دەستە و رێکخراوەی تیرۆریی لەو بابەتانە هەیە تا وە ناوی شەڕی تیرۆر خەڵک لەخشتە ببەن. دەکرێ ئامانجە دیارەکانی ئەو سیستەمە لە دروستکردنی ئەو بارودۆخە دژەمرۆییە لەو دوو پنتەی خوارێ کورت بکرێنەوە:

• سەپاندنی فەرهەنگی رەگەزپەرستیی و رۆژاوایی.. هاوکات رێخۆشکردن لە پێش بوژانەوەی فەرهەنگی توندڕەوانەی رێباز و سیاسەتی ئیسلام و رێکخراوی ئیسلامیی تا بتوانن لە چارچیوەی ناکۆکیی و ململانێیەکان کارە سیاسەتبازییەکانیان بێ گرفت جێبەجێ بکەن و پارێزگاریی لە سیستەمی یەک جەمسەریی کەڵەگایی ئەمەریکا و وڵاتە وابەستەکانی بکەن و نەهێڵن هیچ سیستەمەکی نوێ وە قازانجی بەرژەوەندیی و شکۆمەندیی مرۆڤ بێتە ئارا.. بەوەش ناوچەکانی رۆژەڵاتی ناوین و ئەفەریقا و وڵاتانی باشووری وڵاتە یەکگرییەکانی ئەمەریکا هەر وە هەژاریی و پاشدامایی بمینێنەوە و لە ململانێیەکانیان وەکاریانببەن.

• درێژەدان وە ناکۆکییە دروستکرایەکانی نێوان دەسەڵاتدارانی وڵاتە وەهێزەکانی وەک (ئەمەریکا و رووسیا و ئیسرائیل و چین و بەریتانیا و فەرەنسا و ئەڵمانیا …) تا بتوانن لە هەر جێیەک کە دەگونجێ وە تایبەتییش لە رۆژەڵات و رۆژەڵاتی ناوین لە رێی دەسەڵاتدارانی وڵاتە وابەستەکانیان شەڕی بریکاریی هەڵبگیرسێنن.. ئەوەش تەنیا لە پێناو ئەوەی بازاڕی چەک و کەلوپەلەکانیان چێبکەن لە لایەک و لە لایەکی دیش تێکۆشان و نارازەزییەکانی ئازادییخوازان و یەکسانییخوازانی نێوخۆی وڵاتەکانیان پێ پووچەڵ بکەنەوە و هەژموونی خۆیان لە بەرانبەر چەوساوان لەدەستنەدەن.

سەبارەت وە خەڵکی بەریتانیاش کە دەخوازن رێ لە تیرۆر و کاری توندوتیژیی لە چارچیوەشیدا توندوتیژیی دژ وە ژنان بگرن ئەوە پێویستە لە ژێر گوشاری ناڕەزەیەتییەکانیان دەسەڵاتدارنی بەریتانیا ناچار بکەن واز لەو رەوت و بەرنامە و هەڵوسوکەوتانەیان بهین کە زمینەی پەیدابوونی تیرۆریستان و هاوکارییکردنیان دەڕەخسێنێ*:

یەکەم: سیاسەتی پەنابەریی. ئەو سیاسەتە پەنابەرییە بگۆڕدرێ کە حکومەتی بەریتانیا لە پێناو کڕینی (دەستی کاری هەرزانی پەنابەران) پەیڕەوی دەکا، بەڵکە سیاسەتی پەنابەریی لەسەر بنچینەی مافەکانی مرۆڤ دابمەزرێ و لە چارچیوەی بەرنامەیەکی تۆکمە رێ بەو کەسانە نەدرێ بێنە ناو بەریتانیا کە دەیانەوێ دینی ئیسلام بڵاوبکەنەوە یان دینەکەیان وەسەر خەڵکی دیکە بسەپێنن.

دووەم: بەرنامەی فرەفەرهەنگیی. ئەو بەرنامە سەقەتەی (فرەفەرهەنگیی) هەڵبوەشێندرێتەوە کە حکومەتی بەریتانیا دەیەوێ لەو رێی فەرهەنگە پاشداماییەکانی پەنابەران فەرهەنگی پێشڤەڕۆیانەی خەڵکی بەریتانیا و جیهان کە وە خوێن و ئارەقەی ئازادییخوازان و یەکسانییخوازان وەدەستهاتییە بشێوێنی.. هاوکات دەیەوێ لە رێی وەکاربردنی هێندەک لە پەنابەران پێگەی سیاسەتبازیی خۆی لە وڵاتەکانیان چێبکا. پێویستە لە جێی ئەو بەرنامە سەقەتە فەرهەنگی پێشڤەڕۆیانەی مرۆڤ بێ جوایەزیی لە نێوان رەگەز و جێندەر و دین و رەنگ و پێشینەی ناوچەیی و هەر جوایەزییەکی دیکە بخرێتەگەڕ.

سێیەم: داتاشینی یاسا و رێسا لەسەر بنچینەی فەرهەنگی جودا. واتە یەک یاسا و رێسا هەبی لە وڵات و لەسەر هەر کەسەک (خەڵکی بەریتانیا و پەنابەران) وەک یەک و وە یەکسانیی جێبەجێ بکرێ و رێ وە (قانوونی شەریعەت)ی ئیسلامیی و هیچ یاسا و رێسایەکی دیکەی لەو بابەتە نەدرێ کە هێندەک لە پەنابەران دەخوازن لەو رێیەوە رێکار و هەڵسوکەوتی دژەمرۆیی و نێرسالاریی و کەونەپەرستیی دینیی و پڕ لە نادادیی وڵاتەکانیان لە بەریتانیا پەیڕەو بکەن.

چارەم: لێگرتنەوەی ئابووریی. بڕین یان کەمکردنەوەی دەستکەوتی مادیی خەڵک قەدەغە بکرێ.. وە پیچەوانەوە بەرنامەی (بیمەی بێکاریی) و کەرتی گشتیی وە خزمەتی بوژانەوەی ژیان و گوزەرانی گشتیی خەڵک گەشیان پێ بدرێ.. تا هاوڵاتیانی بەریتانیا وە هۆی هەژاریی نەکەونە ژێر کارتێکردنی دەستە و رێکخراوە تیرۆرییەکان و هاوکارییان بکەن یان راستەوخۆ پێیانەوە پەیوەست بن.

پێنجەم: رەگەزپەرستیی و جوداکاریی. هزر و تێڕوانینی رەوتگەڵی رەگەزپەرستانەی ئینگلیزیی و بەریتانیی و ئەوروپایی وەک (بەریتانیا یەکەم، بەریتانیای مەزن، نێونەتەوەیی زمانی ئینگلیزی، نەخۆشیی ئینگلیزیی، سەر رەش و سەر زەرد، رەنگی سپی، ترس لە ئیسلام، ترس لە بیانیی، نازیزم و فاشیزم، رۆژەڵاتیی و رۆژاوایی و… تد) کە دەکرێ لە چارچیوەی بەرنامەیەکی مرۆڤپەروەرانەی نێونەتەوەیی ریشەکێش بکرێن.

پێنجەم: سیاسەتی دەرێی بەریتانیا (داگیرکاریی و چەک). داگیرکردنی راستەوخۆی وڵاتان لە رێی سەربازیی و داگیرکاریی ناڕاستەوخۆی وڵاتان لە چارچیوەی رێکخراوە ئابووریی و سیاسییە جیهانییەکان، پابەستبوون وە ئەمەریکا و هاوکارییکردن و بەشدارییکردن لە شەڕە داگیرکارییەکانی، فرۆشتنی چەک وە وڵاتە ئیسلامیی و تۆتالیتارییەکان، گەشەدان وە بەرنامەی چەکی نیوکلیاریی و کۆمەڵکوژیی. هەموو ئەوانە هەڵبوەشێندرێنەوە.

شەشەم: چەوسانەوەی نەتەوەیی و نیشتیمانیی. ئازادکردنی گەلانی (سکۆتلەندا و ئیرلەندا و وێڵز) لەوەی کە وە ئازادیی خۆیان دەیانەوێ دەگەڵ ئینگلتەرا بژین یان نا، هەروا هاوکاریی هەموو ئەو گەلانە بکرێ کە تا ئێستا لە رووی نەتەوەیی و نیشتیمانیی دەچەوسێندرێنەوە و وڵاتی سەروەخۆی خۆیان نییە.

هەفتەم: پاشگەزبوونەوە لە ماف و ئازادییەکانی هاوڵاتییان. هەر حکومەتێکی نوێ کە هەڵدەبژێردرێ نەتوانی وە ئارەزووی خۆی دەستکاریی هیچ ماف و ئازادییەکی هاوڵاتییان بکا کە وەدەستیانهینایە، هاوکات هاوکاریی ئەو گەلانەش بکرێ کە تا ئێستا ئازادییەکان و مافەکانی مرۆڤ و مافەکانی ژنان و زارۆکان تێیاندا لاوازە و ئەوانیش دەیانەوێ رێز لەو مافانە بگیردرێن.
______________________________
* ئەو خاڵانەی ئاماژەم پێ دان وە چەند جوایەزییەکەوە سەبارەت وە خەڵکی هەر وڵاتەکی دیکەی روژاوایی هەر راستە کە دەخوازن کاری تیرۆریی و توندوتیژییەکانی دیکە لە وڵاتەکانیان روونەدا.

٢٣\٥\٢٠١٧ – لەندەن