زمانی جەستە لای ئازاد سوبحی..

پێشباس:

——–..

دلاوەر قەرداغی لە شیعری (بەفرت لە دڵم دەبارێ ، هۆن هۆن غەمتم لە بەر دەڕوا)   بۆ ئازاد سووبحی دەنووسێت:

ڕاستە … ڕۆشتوویت

بەڵام دڵت نایەت زۆر دوور ب˜ەویتەوە
دڵت نایەت ئەوەندە دوور ب˜ەویتەوە
˜ە دەنگت پێمـان نە گاو
˜اتێ دەستمان بۆ ڕادەوەشێنیت
نەتبینین
.. ——-
یە˜ێك لەو خەسارانەی لە مەیدانی رۆشنبیریی ˜وردی ˜ەوت لە دوای دووهەزارەی میلادییەوە  لە دەستدانی ئەو رۆشنبیرو ئەدیبە پاڵفتەو دروستانە بوون ˜ە عەشقی تەواو و بێ خڵتەی وێژەو دنیا بەرفراوانە˜ەی بوون و لەگەڵ خۆیان و قەلەمە˜ەیان راستگۆ بوون، خاوەنی دیدو هەڵوێست و خوێندنەوەی خۆیان بوون، جوڵەو گوفتارو وشەیان یەك ئاراستە بوو؛ مەحاڵیشە جێیان پڕ ببێتەوە لەم عەسرەدا، یەكێك لەوانە (ئازاد سوبحی) بوو ˜ە زۆر بێدەنگ رۆی و ماڵئاوایی نە˜رد(جگە لە فڕێدانی درەختێك لەبەرد)و بێزاریی گیانی سەربڵندی و پێچانەوەی لاشەی بەبەردبووی خۆی.

سەباح رەنجدەر دەنووسێت: سەرەتای نەوەدە˜ان من و ئازاد لە ڕۆژنامەی: (ئاڵای ئازادی) بەیە˜ەوە ˜ارمەند بووین. ئەو سەرپەرشتی لاپەڕەی فی˜ری دە˜رد و من سەرپەرشتی لاپەڕەی ئەدەب. ڕۆژانە شەش ˜اتژمێر بەیە˜ەوە بووین و ڕۆژانێ˜ی پڕ یادگاری ئەدەبیین. شیعر فۆرمی ªەموو ªەستە˜انمان بوو. پێویستیی نووسین تێ˜ەڵ پێویستیی ژیان دەبوو، دۆخی ªاوشێوەیان وەردەگرت. ªەموو شیعرە˜انی خۆی بۆ دەخوێندمەوە، بەڵام ªەرچی بۆچوونت بەرانبەری ªەبووایە، یە˜ پیتیشی نەدەگۆڕی و وە˜ خۆی دەیªێشتەوە. دوای خوێندنەوەی ªەموو دەقێ˜ی بە شێوەی بڕوابوونێ˜ی پڕاوپڕ، دەستی ڕەزامەندی دەجووڵاند و دەیگوت: (دەقی ڕەسەن).

شیرزاد حەسەن سەبارەتی دەڵێت:

ئةم تةمةنى خۆى داگیرساند و نةچووة بةر ئاگردانى نامةردان

ئازاد لة گةوهةرفرۆش دةچوو، هةميشة وايدةكرد زۆر چاوةرِوان بني تاوةكو دةچووة بن زةرياى رۆح و فيكرى خۆى و مروارى و مةرجانى دةچنييةوة، ئةوسا بێ كةشوفش پێشكةشي دةكردين. بة ئةمةكةوة دةيڵێم بؤ هةميشة وةك قوتابييةكى شةرمن بة تاسةوة حةزم بوو لێوةى فێر بم. ئازاد رِێزى هةر وشةيةكى دةگرت، چ بة زار و چ بة نووسني، بۆ هيچ خواست  و تةماع  و ئيگۆيةكى هةڵئاوساو ئامادة نةبوو يةك پيت بة فیڕۆ بدات، ئةم مامةڵەى ئةڵماسي لة تةك وشةكانى خۆيدا دةكرد.

—

ئازاد  لە جوگرافیای مێگەلە پەرتە˜ان؛ لەسەرەتای نەوەدە˜ان بۆ یە˜ەمجار هەستی ˜رد زۆر لە پێش ئێمەوە ˜ە روومەتی گوڵە گەنمە˜انی رەش بوون.

(لە ڕۆژی شەشەم: خێڵە بەردینە˜ان ˜ڕنووشیان بۆ پێ˜ەنینی چە˜ە˜ان برد و بە نªێنیی یە˜ەمین ˜وشتن ڕوومەتی گوڵەگەنم ڕەش بوو).مەخابن تا لە رۆژی حەوتەمدا خۆی بووە دەرەختێك لەبەردو نەیتوانی تا دواپەردەی تراژیدیە˜ان ئاواز بۆ ئازارە˜ان بڵێت….ئەو هەر زوو دزرا…بەڵام ئاگرە˜ەی ناسڕینەوە..

من دزرام

من دزرام لە رەگ و ریشەوە دزرام

دابڕام لە نەسڵی خۆم

ئەی رۆحی پەر˜ەم گرتووم

ئاگرە˜ەم مەسڕەوە.. دەنگم دامەپۆشە

ئیدی لەم پەراوێزە نامێمنەوە ˜ە باڵندەی نییە!

من ناوە˜یم من مەخلوقێ˜ی ناوە˜یم

پێناسە˜ان خەیاڵم ئە˜وژن
***

ئازادو ئیحای جەستە:

– – – – – – – – – ..

بۆ ˜ەسێ˜ی وا هۆشمەندو خاوەن هەڵوێست؛ ئاش˜رابوو ˜ە وێنە رەهەندی مێژوویی و ئیحایی خۆی هەیە، دور نییە جارانێك لە جێی دەقە شیعرێك بدوێت و شتانێ˜مان پێ بڵێت بە ˜ورتبڕی هێندەی چر˜اندنی دوگمەی ˜امێرا˜ەو تەسلیم ˜ردنی راسپاردە˜ە بە بینەرانی دوای خۆی.

جا من لام نەنگ بوو باسی ئازاد ب˜رێت و ˜ەمێك لەو پێشە˜ییە˜ەی نووسیمەوە نەخرێتە روو، ئەمە بە وەفایەك دادەنێم بۆ گیانی سەربڵندی ئەو شاعیرو بیرمەندو رۆشنف˜رەی لە یادەوەری دەستەجەمعی ئەدیبانی ˜وردا بە ئاسانی ˜اڵ نابێتەوە.

ئێستا بابێینە ناو بابەتە˜ەو بەاوردی ئەو دوو وێنەیەی سەر بابەتە˜ە ب˜ەین و بزانین چییان لێ تێدەگەین و خوێندنەوەمان بۆی چی دەبێت؟

ئەگەر دیقەتی سێ شت بدەین لەو دوو وێنەیەدا چەند جیاوازییە˜ی سەرە˜یمان بۆ دەردە˜ەوێت؛ ئەوانیش:

١- رووگەی دەموچاوی ئازاد.

٢- سیماو شیوەی دەمی ئازاد.

٣- شوێنگەو شێوازی دەستی چەپی.

***..

راڤە˜ان:

– – – – -..

لە وێنەی یە˜ەمدا دەبینین هەر سێ لەم خاڵانای سەرەوە لە حاڵەتی ئەرێنیدان، بەوەی رووی دەموچاوی ئازاد لە ˜امێرا˜ەیەو شێوازی دەموچاوی ˜راوەو بە بزەیە، دەستی چەپیشی لەسەر پشتی ˜ەسی لەگەڵ وێنەگیراودایە، ˜ە ئەمەش پەیوەندی رۆحی و لێك نزی˜ی دەردەخات لە زانستی دەرونسازیدا.

هەرچی وێنەی دووەمیشە بە پێچەوانەوە؛ حاڵەتە˜ان نەرێنین و لە روو دامانێ˜ی پێوە دیارە، هەرچی رووگەی دەموچاوی ئازادە وە˜و ˜ەسێ˜ی زوویربوو بە پێچەوانەی رووگەی ˜ەسی وێنە لەگەڵ گیراودایە، دەموچاوی گرژیە˜ی پێوەدیارەو هیچ بزەیەك بەدی نا˜رێت، هەرچی دەستی چەپیشییەتی نوقاوەو تەنانەت نەك نزیك نییە لە جەستەی ˜ەسی لەگەڵ وێنەبۆگیراودا بەڵ˜و مەسافەیە˜ی بەرچاویش لەنیوانیاندا هەیە، ˜ە ئەمەم زۆر دەگمەن بینیوەتەوە لە وێنە˜اندا ˜ە دوو ˜ەس لەگەڵ یە˜تریدا بیگرن!

بەرئەنجام:

——-..

هیوا لەسەر خەون و خەیاڵ هەڵناچنرێت و بە لافو گەزاف ˜ەس نابێتە رۆشنف˜ر، هەرچەندە لەم رۆژەدا وە˜و شەهادەی ساختەی زان˜ۆ˜ان هەموو نازناوو بەهایەك دەبەخشرێتەوەو بۆشە لە مانا راستەقینە˜انی خۆیان، بەڵام تەنیا روو˜ەشبینە˜ان سەر بۆ ئەو وتانە دەلەقێنن ˜ە ˜اڵفامان بە ناوی ئەدەب و هونەرەوە دەیدر˜ێنن و دەیفرۆشنەوە بە ˜ەسانی بێچارەو ˜ۆڵەوار.

راستە ئەو وێنەیە زەمەنێكی پێشتر لە ˜ۆچی شاعیر گیراوەو چون˜ە ئەو لە ٢٠١٤دا ماڵئاوایی ˜رد ˜ە هێشتا ˜ەسی وێنەلەگەڵ گیراو لە وینەی دووەمدا ئەو سو˜ایەتی بە داهێنەرو ئەدیبانی پێشەنگی ˜ورد نە˜ردبوو، بەڵام دانایی ئازاد لەوەدا بوو هەر زوو در˜ی پێشهاتە˜ان دە˜رد، ˜ورد گوتەنی مانگەشەو سەر لە ئێوارە دیارە، وەك چۆن ئەو لە لەسەرەتای نەوەدە˜ان هەموو ئەم سیناریۆیانەی ئێستای لە وێنە شیعریە˜انیدا ئافراندبوو و هەر زوو ئەم زەمەنەشی جێهێڵا.